7 października 2001
Pytanie: Jaka jest definicja terminu atma?
Odpowiedź: Termin atma odnosi się do jaźni. Ponieważ utożsamiamy siebie z umysłem lub ciałem, słowo atma może niekiedy odnosić się również do umysłu i ciała pojmowanych jako jaźń. Jednak w swoim pełnym znaczeniu jaźń jest naszą tożsamością jako jednostki świadomości niezależnej od ciała i umysłu. Ciało i umysł są w istocie przejawami niewiedzy, które okrywają samoświetlną atmę. Postrzeganie dwoistości jest wytworem tej niewiedzy, a jaźń jest zatem z natury niedualną świadomością. Nie jesteśmy materią. Jesteśmy świadomością, czyli niedualną wiedzą, a w obrębie świadomości jesteśmy takim jej pierwiastkiem, którego naturą jest oddawanie siebie.
Kiedy jaźń utożsamia się z ciałem i umysłem, służy ich żądaniom. W ten sposób jaźń odczuwa przymus wynikający z materialnego uwarunkowania i działa pod wpływem tej postrzeganej konieczności. Kiedy zostaje uwolniona od tego ucisku, służy Bogu z miłości i działa już nie z konieczności, lecz z radości.
Pytanie: Mam bóstwo Śri Nathadżiego i codziennie odprawiam pudżę. Od lat pragnę dziecka, lecz bezskutecznie. Inni czczą Boga i modlą się, a ich modlitwy zostają wysłuchane, moje natomiast nie. Czy dzieje się tak dlatego, że w moich modlitwach jest mniej oddania? Nie potrafię zrozumieć, dlaczego Bóg nie daje mi dziecka.
Odpowiedź: Spróbuj zastanawiać się nad tym, czego Bóg może pragnąć od ciebie, zamiast skupiać się na tym, czego ty pragniesz od Boga. Wówczas zwróci on szczególną uwagę na twoje potrzeby, choć nie będziesz musiała go o to prosić. Taka jest natura miłości.
Pytanie: Mam przyjaciółkę, z którą rozmawiam na tematy duchowe. Zmaga się ona z lękiem w ogóle, a do pewnego stopnia również z samoakceptacją – wszystko to ma swoje źródło w wykorzystywaniu seksualnym, którego padła ofiarą w dzieciństwie. Jak można zacząć radzić sobie z tym problemem na płaszczyźnie duchowej i jakiej rady byś udzielił?
Odpowiedź: Jest to problem materialny, dlatego najlepiej byłoby skonsultować się z wykwalifikowanym psychologiem. Poza tym lęk przenika świadomość materialną, ponieważ wiąże się ona z utożsamianiem się z tym, co nie przetrwa. Dlatego, ogólnie rzecz biorąc, poszukiwania duchowe są rozwiązaniem problemu lęku.
Pytanie: W tekstach takich jak Ramajana często wspomina się o królach mających dwie lub trzy królowe. Dlaczego poślubiali tak wiele kobiet, a od nas wymaga się posiadania tylko jednej żony? Zastanawiam się również nad zabijaniem zwierząt przez tych radżów.
Odpowiedź: Hinduscy królowie zabijali zwierzęta podczas polowań, aby rozwijać swoją sprawność wojenną, lecz nie uczynili z zabijania zwierząt zinstytucjonalizowanej praktyki ani nie zabijali krów. Ty nie jesteś królem i powinieneś zadowolić się jedną żoną.
Pytanie: Ze Śrimad Bhagawatam wynika, że ofiara radżasuja odbyła się po bitwie na Kurukszetrze. Jednak Bhiszma wspomina to wydarzenie na polu Kurukszetry jeszcze przed zakończeniem wojny. Czy możesz wyjaśnić tę pozorną rozbieżność?
Odpowiedź: Według Sanatany Goswamiego Śrimad Bhagawatam nie jest opowiedziane w całkowicie chronologicznym porządku. Śukadewa Goswami przemawia zgodnie z własną ekstazą i natchnieniem. Dlatego niektóre rozdziały nie następują po sobie chronologicznie.
Na przykład radżasuja opisana w rozdziałach 10.74-75 odbyła się przed bitwą na Kurukszetrze. W przeciwnym razie jak członkowie zgromadzenia, którzy w niej zginęli, mogliby uczestniczyć w koronacji Maharadży Judhiszthiry podczas radżasuji? Chociaż zgodnie z kolejnością rozdziałów Bhagawatam opis radźasuji następuje po wojnie Mahabharaty [bitwie na Kurukszetrze – przyp. red.], w rzeczywistej lili radżasuja nie odbyła się po niej.
Według Sanatany Prabhu chronologia omawianych wydarzeń wygląda następująco: obchody zaćmienia słońca na Kurukszetrze, radżasuja, następnie gra w kości i wygnanie Pandawów, zabicie Śalwy, a w końcu Dantawakry. Po zabiciu Dantawakry w Mathurze Kryszna powrócił do Wryndawany, pozostał tam przez dwa miesiące, a następnie zabrał mieszkańców Wradży na Golokę.
Powrót Kryszny do Wryndawany nie został w pełni rozwinięty przez Śukadewę Goswamiego w Śrimad Bhagawatam ze względu na usposobienie Maharadży Parikszita. Mógłby on bowiem zapytać o pozorną stronniczość Kryszny wobec mieszkańców Wradży kosztem jego własnej rodziny w Dwarace. Odejście mieszkańców Wradży z tego świata było bowiem pod każdym względem pomyślne, natomiast odejście dynastii Jadu w Dwarace pozornie takie nie było.
W Śrimad Bhagawatam 1.11.9 znajdujemy jednak ukryte odniesienie do powrotu Kryszny do Wryndawany. Mieszkańcy Dwaraki mówią tam o jego nieobecności i przebywaniu w obcych krainach, takich jak Mathura:
yarhy ambujākṣa pasasāra bho bhavān kurūn madhūn
W tym wersecie słowo madhūn odnosi się do Mathury-Wryndawany. Cała lila chwalebnego powrotu Kryszny do Wryndawany została opowiedziana w Padmapuranie.
Pytanie: W 57. rozdziale książki Kryszna – żródło wiecznej przyjemności znajdujemy historię zaślubin Kryszny i Satji oraz opisy niewolników przekazanych w darze. Śrila Prabhupada komentuje, że w tamtych czasach niewolników traktowano jak własne dzieci. Kim byli ci niewolnicy i dlaczego w społeczeństwie wedyjskim istniało niewolnictwo? Czy cokolwiek może usprawiedliwiać taką praktykę? Proszę, oświeć nas w tej kwestii.
Odpowiedź: Jest prawdopodobne, że w kulturze wedyjskiej istnieli niewolnicy i że byli częścią tkanki tamtego monarchicznego społeczeństwa. Wiadomo, że królowie posiadali niewolników. Czasy jednak się zmieniają. Nie musimy uważać, że każdy aspekt kultury wedyjskiej był doskonały. Kultura ta miała stanowić przykład społeczeństwa, w którym samorealizacja i świadomość Boga były jasno uznanymi i dobrze określonymi celami życia, jasno określone były również środki prowadzące do ich osiągnięcia.
To właśnie stanowi istotę kultury wedyjskiej. Jeśli te elementy są obecne, świat staje się lepszym miejscem, niezależnie od szczegółów zmieniających się wraz z czasem, miejscem i normami społecznymi. Nie powinniśmy nadmiernie zaprzątać sobie głowy ideą ponownego ustanowienia kultury wedyjskiej. Powinniśmy raczej zrozumieć współczesną kulturę i zastosować wobec niej duchowy wgląd. Tak to pojmował Śrila Bhaktiwinoda Thakura.
Jesteśmy natomiast zwolennikami boskiego niewolnictwa.
Pytanie: Na stronie 77 książki Śrili Prabhupady Nektar oddania wydaje się występować pewna rozbieżność. Prabhupada zdaje się mówić, że Sudama – bramin z Mathury – został wysłany przez Krysznę po jedzenie do braminów odprawiających jadżnę w Mathurze. Jak to możliwe, że Sudama z Mathury mógł zostać wysłany przez Krysznę, aby prosić tych braminów o pożywienie?
Odpowiedź: Prabhupada zdaje się łączyć bramina z Mathury Sudamę – szkolnego kolegę Kryszny z czasów mathuralili, a później dwarakalili – z wradżalilą, w której Kryszna wysłał kilku swoich przyjaciół, aby poprosili o jedzenie braminów odprawiających jadżnę.
Jadżna ta odbywała się na pograniczu Wryndawany i Mathury. W tamtym czasie Kryszna przebywał jednak ze swoimi przyjaciółmi pasterzami, a nie z kolegami ze szkoły. Z samej lili jasno wynika, że ci, którzy udali się do braminów po jedzenie, sami nie byli braminami. Właśnie dlatego bramini ich zignorowali, uważając ich jedynie za pasterzy.
Jest to zresztą istotny punkt tej lili: siddhowie będący towarzyszami Kryszny wiedzą wszystko, co wie bramin, a nawet więcej, ponieważ osobiście, blisko znają samego najwyższego Brahmana. Wiedzą wszystko o rytuałach wedyjskich, ponieważ urzeczywistnili cel wszystkich wedyjskich rytuałów.
Nie jest więc możliwe, aby bramin Sudama był jednym z chłopców wysłanych przez Krysznę po jedzenie dla niego i Ramy. Bardziej prawdopodobne, że chodziło o Sudamę z wradżalili, syna Matuki i Roczany Dewi.
Chociaż wydarzenia opowiedziane przez Śrilę Prabhupadę wydają się ze sobą niepowiązane, jego siddhanta dotycząca znaczenia arczany Kryszny – tematu omawianego w Nektarze oddania / Bhaktirasamrytasindhu – jest poprawna: samo wielbienie Bóstwa Kryszny może doprowadzić życie człowieka do doskonałości. Rupa Goswami przytacza słowa Sudamy Wipry jako świadectwo świętych tekstów uzasadniające wymienienie arczany jako jednego z elementów wajdhibhakti (vaidhī-bhakti ).
Czasami nauczyciel, opowiadając jakąś historię, może nie przedstawić wiernie wszystkich szczegółów, ponieważ bardziej zależy mu na przekazaniu za jej pomocą określonej tezy filozoficznej. W tym przypadku Prabhupada, przedstawiając tło wypowiedzi Sudamy Wipry na poparcie arczany Kryszny, zdaje się przechodzić do jednej ze swoich ulubionych wradżalil, która również – a być może nawet jeszcze mocniej – wspiera ideę, że wielbienie Kryszny jest najbardziej wszechstronną formą oddawania czci. Porządkując szczegóły, nie możemy stracić z oczu sedna sprawy. Ci, którzy darzą Krysznę wielką miłością, nie mogą mylić się w żadnym istotnym sensie. Bramini odprawiający ofiarę popełnili błąd, odrzucając przyjaciół Kryszny na podstawie powierzchownej oceny ich pozycji. Nie powinniśmy postępować w ten sam sposób wobec Śrili Prabhupady.
Pytanie: Czy nowa Bhagawadgita napisana przez Tripurariego Maharadżę będzie dostępna na płycie CD? Jeśli tak, kiedy będzie można ją otrzymać i ile będzie kosztowała? To samo pytanie dotyczy książki – ile będzie kosztować i kiedy będzie dostępna? Wszelka chwała naszym boskim mistrzom.
Odpowiedź redaktorów Sangi [z czasu ukazania się oryginalnej sangi – przyp. red.]:
Dziękujemy za zainteresowanie nową książką Swamiego B. V. Tripurariego, Bhagawadgita – jej filozofia i emocje. Swami przebywa obecnie w San Francisco, gdzie prowadzi warsztaty poświęcone przygotowywanemu wydaniu Bhagawadgity. Nagrania tych wykładów i dyskusji, a także spotkań poświęconych innym tematom, są dostępne na płytach CD.
Jeszcze raz dziękujemy i przesyłamy najlepsze życzenia od wszystkich związanych z Sangą.
Z poważaniem,
Redaktorzy Sangi
Nota redakcji polskiej: Od czasu publikacji tej sangi sytuacja oczywiście się zmieniła. Bhagawadgita – jej filozofia i emocje Swamiego B. V. Tripurariego jest obecnie dostępna również w języku polskim, a jej polskie wydanie ukazało się także w formie e-booka i audiobooka.
[Opracowanie: Guruvakya dasa; grafika – prompt AI: Vraja Vallabhi dd]