23 kwietnia 2000
Pytanie:
Odnosząc się do niedawnej sesji pytań i odpowiedzi na temat Śri Śri Radhy-Parthasarathi, zgadzam się, że w Bhagawadgicie Parthasarathi [„Woźnica Ardżuny” – przyp. red.] prowadzi nas ku służbie Radharani. Jednak Parthasarathi nie jest Śjamasundarą. Wiemy też, że gdy Śrimati Radharani ujrzała Krysznę jako Dwarkadhiszę na Kurukszetrze, zapragnęła zabrać go do Wryndawany, ponieważ w tej sytuacji nie mogła czerpać z nim radości. Jak zatem Śrimati Radharani może cieszyć się towarzystwem Kryszny Parthasarathi na ołtarzu?
Odpowiedź:
Może jedynie stanąć obok niego, wezwać go z powrotem do Wryndawany, zedrzeć jego ajśwarję i przeniknąć jego serce. To właśnie uczyniła na Kurukszetrze. Spod królewskiego stroju wydobyła tego, który gra na flecie i odsłoniła jego serce tak, że wyznał, iż należy ono wyłącznie do niej. Służenie jej potrzebie w tym momencie przynosi wielką nagrodę.
Może właśnie to miał na myśli Śrila Prabhupada, gdy nazwał swoje Bóstwa w Nowym Delhi Radha-Parthasarathi?
Pytanie:
W ostatniej sandze napisałeś: „Gadadhara reprezentuje to, co pozostaje z Radhy po tym, jak Kryszna kradnie jej bhawę […] Wszystko to wskazuje na stan Gadadhary. Jest on pusty. Pozostaje w nim bhawa Rukmini, która jest emanacją Radhy w Dwarace”. W Czajtanjaczaritamryta Anubhasji autorstwa Saraswatiego Thakury wspomniane jest, że rozłąka Gaura i Gadadhara jest jeszcze ważniejsza niż rozłąka Radhy i Kryszny, ponieważ lila Radhy i Kryszny to wiwartawilasa (vivarta-vilāsa), a lila Gaura-Gadadhary to wjatirekawilasa (vyatireka-vilāsa). Nie jestem jednak zaznajomiony z tym pojęciem bhawy Gadadhary itd. Czy mógłbyś to rozwinąć?
Odpowiedź:
Czajtanjaczaritamryta porównuje Dżagadanandę i Gadadharę Panditę odpowiednio do Satjabhamy i Rukmini. Opis ten odnosi się do typów najik [bohaterek – przyp. red.] — wama (vama — lewe skrzydło) i dakṣiṇa (prawe skrzydło). Kawiradźa Goswami pisze:
gadādhara-paṇḍitera śuddha gāḍha bhāva
rukmiṇī-devīra yaiche dakṣiṇa-svabhāva
„Czysta miłość Gadadhary Pandity była bardzo głęboka. Miała uległy charakter, podobny do natury Rukmini”. Słowa dakṣiṇa-svabhāva oznaczają uległą bohaterkę. Radha reprezentuje wamaswabhawę (vama-svabhāva) — nastrój bohaterki dominującej. Terminy te pochodzą z rasasiastr Bharaty, z Sahitjadarpany Wiśwanathy Kawiradźy, Kawjaprakasi[1] itd. Rupa Goswami wykorzystał je w swoim objaśnieniu wedanty — raso vai saḥ.
Ponadto, ponieważ Kryszna „skradł” bhawę Radhy i pojawił się z nią [bhawą – przyp. red.] jako Gauranga, możemy zrozumieć, że chociaż Gadadhara reprezentuje Radhę, jej bhawa została zabrana. Radha jest swajamśakti (svayaṁ śakti). Gdy jej radhabhawa zostaje zabrana, to, co pozostaje, jest tym, co reprezentuje Gadadhara, który przywiązuje się do Gaurangi, aby odzyskać tę bhawę. Jest to poetycki sposób mówienia o Gaura-Gadadharze.
Powód, dla którego czczenie Gaura-Gadadhary uznaje się za „wyższe” niż czczenie Radhy i Kryszny, tkwi w godnym współczucia stanie Gadadhary. Jego potrzeba jest tak wielka, a wartość mierzy się głębią potrzeby.
Pytanie:
Rozumiem, że tylko kobiety mogą służyć Śri Radsze i Krysznie w kundżach Wradży. Jeśli guru znajduje się w sakhjarasie, czy właściwe jest wychwalanie go wersem ze Śri Gurwasztaki — nikuñja-yūno rati-keli-siddhyai?
Odpowiedź:
Podobne pytanie zadano mojemu Guru Maharadży, A. C. Bhaktiwedancie Swamiemu Prabhupadzie. Odpowiedział on:
„Modlitwy ofiarowane przez Wiśwanathę Czakrawartiego jego mistrzowi duchowemu mają szczególne znaczenie. Jego mistrz duchowy był jedną z asystujących gopi, dlatego modlitwa została sformułowana w taki sposób. Ogólnie rzecz biorąc, mistrz duchowy jest przedstawicielem Kryszny. Niezależnie od tego, czy jest pomocnikiem gopi, czy chłopców pasterzy, stoi na poziomie Kryszny. Tak brzmi werdykt wszystkich świętych pism. Kryszna jest Bogiem czczonym, a mistrz duchowy Bogiem czczącym. Dokładne terminy to sevya (będący obiektem czci) i sevaka (czczący)”.
Jak pamiętam, Prabhupada odpowiadał na pytanie dotyczące szóstej strofy Gurwasztaki Wiśwanathy Czakrawartiego Thakury: nikuñja-yūno rati-keli-siddhyai. Przede wszystkim wyjaśnił, że pieśń Wiśwanathy opiera się na urzeczywistnieniu jego własnego Gurudewy, który znajdował się w mandżaribhawie. Może ona jednak odnosić się również do miłości Subali, którą Rupa Goswami Prabhupada określił jako „sakhibhawa”. Prawdopodobnie każdy guru w naszej sampradaji znajduje się w jednej z tych dwóch bhaw — częściej w mandżaribhawie. Strofa ta nie odnosi się natomiast do tych, którzy znajdują się w innych przejawach sakhjarasy. Jedynie grupa Subali, i w mniejszym stopniu Madhumangali, uczestniczy w relacjach Kryszny z gopi. Inni gopowie, jak Śridama, są ich świadomi, lecz nie uczestniczą w nich bezpośrednio.
Pytanie:
Nawiązując do sesji pytań i odpowiedzi odnośnie sannjasalili Śri Czajtanji: czyż nie istnieje wieczna Dżagannath Puri Dhama w świecie duchowym, na zewnętrznych płatkach Goloki, gdzie Pan Czajtanja przejawia swoją sannjasalilę?
Odpowiedź:
Sannjasalila Mahaprabhu służy przede wszystkim głoszeniu jugadharmy. Można ją porównać do wygłoszenia Bhagawadgity. Obejmuje sześć lat nauczania poza Puri oraz sześć lat w Puri. Pozostały czas Mahaprabhu spędził w Puri już po zakończeniu dzieła ustanawiania jugadharmy i wypełnieniu celu swojej sannjasy. Wówczas był pogrążony w radhabhawie, w nastroju rozłąki (wipralambha, vipralambha). Poprzez to ukazuje nam drogę wejścia do kirtany w Śriwasa Anganie w Nawadwipie. Wejście tam jest naszym ideałem. To jest madhurja, w przeciwieństwie do ajśwarji. Być może istnieje pewien odpowiednik sannjasa-lili Mahaprabhu w aprakata Puri, lecz o nim nie słyszałem.
Pytanie:
Czy istnieje powód, dla którego Kryszna przyjmuje różne barwy ciała w różnych awatarach?
Odpowiedź:
Barwy ciała odpowiadają emocjom. Rupa Goswami wyjaśnił w Bhaktirasamrytasindhu, że każdej z dwunastu duchowych emocji zdolnych wywołać rasę odpowiada określony kolor. Na przykład barwa Kryszny jest jama (śyāma), co uważa się za kolor miłości małżeńskiej.
Pytanie:
Na ile tradycyjna jest tradycja wisznuizmu gaudija? Czy to prawda, że od czasów Śrili Bhaktiwinody Thakury nastąpiła znacząca zmiana w naukach rasika?
Odpowiedź:
Twoje wątpliwości rozwieje lektura mojej broszury Sri Guru Parampara: Bhaktisiddhanta Saraswati Thakura, Heir to the Esoteric Life of Kedarnatha Bhaktivinoda [„Śri Guru Parampara: Bhaktisiddhanta Saraswati Thakura — spadkobierca ezoterycznego życia Kedarnathy Bhaktiwinody”].
Pytanie:
Według Śankary atma jest światłem, a nie ciałem. Wszyscy mówią o współczuciu i miłości. Jeśli jednak jestem tylko światłem, jak mogą zaistnieć uczucia?
Odpowiedź:
Adwajtawedanta Śankaraczarji objaśnia, że indywidualna dusza jest iluzją. Według nich istnieje tylko jedna dusza. Aczarja posługuje się różnymi analogiami, aby wyjaśnić, w jaki sposób jedna dusza ulega złudzeniu wielości, a to pozorna wielość przeżywa liczne życia.
W naszej tradycji gaudijawedanty uznajemy wieczność indywidualnej duszy, która jest przejawem jednej z energii Boga. Ta śakti, choć jest jedna z Bogiem, jednocześnie różni się od niego. Pomocny jest przykład światła. Światło jest jedno. Światło jest światłem, lecz gdy przyjrzymy się mu bliżej, dostrzeżemy też wiele jego odmian — ultrafiolet, podczerwień, pełne spektrum itd. W obrębie światła Brahmana istnieje wiele zróżnicowań.
Z tego względu szkoła wedanty gaudija jest znacznie bardziej otwarta na wymiar uczucia niż tradycja adwajtawedanty. W wedancie gaudija indywidualna dusza wchodzi w jedność miłości z Absolutem — jedność celu przy jednoczesnej odrębności ontologicznej. Ta ontologiczna odrębność od Boga nie ogranicza doświadczania duchowych emocji, lecz je umożliwia.
[Opracowanie: GVD] [Zdjęcie: Os Rupias, „Sri Sri Radha Parthasarathi”, https://tinyurl.com/3basc4c7 źródło: Flickr, licencja: CC BY-ND 2.0 Generic.]
[1] Kāvyaprakāśa – tekst przypisywany Mammatabhacie, omawiajacy, czym jest kawja (kāvya)— poezja/literatura piękna — jakie są jej cele, środki wyrazu, błędy, zalety, figury stylistyczne, rasa, sugestia poetycka (dhvani) itd. (przyp. red.).