14 kwietnia 2000 r.
Pytanie:
Piszesz: „zjednoczyć Gaurę z Gadadharą — to najwyższy ideał wisznuizmu gaudija”. Większość wielbicieli, których znam, czci Giri-Gowardhanę. Dlaczego tak jest? Dlaczego tak niewielu wielbicieli lub świątyń w naszej linii posiada Bóstwa Gaura-Gadadhara?
Odpowiedź:
Czczenie Gowardhany jest bardzo popularne we Wryndawanie. Łatwo się nim opiekować. Śridhara Maharadźa zalecał jego czczenie. Mahaprabhu również je ustanowił. Mój Guru Maharadźa nie wprowadził czczenia Gaury-Gadadhary w żadnej ze swoich świątyń. Śridhara Maharadźa uznał, że wynikało to z jego [A.C. Bhaktiwedanty Swamiego – przyp. red.] większej skłonności ku sakhjarasie niż ku madhurjarasie. Dlatego ustanowił czczenie Gaury-Nitjanandy oraz Kryszny-Balaramy. Czczenie Radhy i Kryszny również mieści się w sakhjarasie prijanarmasakhów, na czele z Subalą. O czczeniu Subali powiedziano:
Jaką służbę pełnisz, o szczęśliwy Subalo?
Czego nie wolno ci czynić?
Uspokajasz ją i sprowadzasz z powrotem,
tę, która w sprzeczce miłosnej uciekła.
Przygotowujesz leśną altanę
dla jego miłosnych zabaw i wachlujesz go,
gdy jego ciało, zroszone potem,
opada na pierś ukochanej.
Można więc zasadnie przypuszczać, że Om Wisznupada A. C. Bhaktiwedanta Swami Prabhupada, który tak szeroko ustanowił czczenie Bóstw Radhy-Kryszny, Gaury-Nitaja oraz Kryszny-Balaramy, sam pozostawał pod wpływem bhawy prijanarmasakhy — bezpośrednio lub pośrednio dzięki wpływowi upełnomocnienia przez Nitjanandę Prabhu. W tym drugim przypadku jego skłonność ku madhurji byłaby do pewnego stopnia zakryta.
Z kolei Bhaktisiddhanta Saraswati Thakura ustanowił czczenie Gaury-Gadadhary w wielu swoich mathach. Bhaktiwinoda Thakura również osobiście czcił Gaurę-Gadadharę.
Pytanie:
W ostatniej sandze napisałeś: „To wszystko dzieje się w umyśle. Zatrzymaj umysł, skupiając go na Krysznie, a nie będziesz pochłonięty życiem materialnym, nawet jeśli dla innych tak to będzie wyglądać.” Jeśli tak, to dlaczego w naszej praktyce duchowej kładzie się tak duży nacisk na zmianę zewnętrznych nawyków, zamiast po prostu wyeliminować wewnętrzną tendencję do cieszenia się?
Odpowiedź:
Ponieważ zmiana zewnętrznych nawyków często pomaga opanować umysł. Gdy zostanie on ujarzmiony, obiekty zmysłowe nie będą już działały na nas niekorzystnie. Jeśli jednak, w imię pracy nad zmianą wnętrza, pozostajemy w środowisku sprzyjającym dawnym wzorcom — które są przejawem nieopanowanego umysłu i ducha cieszenia się — wówczas trudno będzie ten umysł i takie nastawienie opanować.
Pytanie:
Odnośnie pozycji gopi Czandrawali — dlaczego nie istnieje sampradaja podążająca za Czandrawali?
Odpowiedź:
Sampradaja Wallabhy uważa się za związaną z madhurjarasą gopi Czandrawali. Syn Wallabhy uznawany jest w tej tradycji za jej inkarnację. Według Czajtanjaczaritamryty sam Wallabha był związany z madhurjarasą poprzez Gadadharę Panditę, który wówczas przejawiał nastrój Rukmini. Rukmini jest emanacją Czandrawali. Jednocześnie pogląd gaudijasampradaji na Wallabhę różni się od dzisiejszego stanowiska tradycji Wallabhy. Rupa Goswami pisze pod koniec rozdziałów o sadhanabhakti na ścieżce wajdhi i raganugi w Bhaktirasamrytasindhu, że istnieje jeszcze inna tradycja, określana jako marjada (wajdhi) i puszti (raganuga), i że jest ona w istocie bardzo podobna do tej, której on naucza.
Pytanie:
Rozumiem sansarę i potrzebę kolejnych narodzin, ale biorąc pod uwagę opisy w Śrimad Bhagawatam, przeraża mnie myśl o spędzeniu kolejnych dziewięciu czy dziesięciu miesięcy w łonie matki. Jak rozwiązać ten konflikt?
Odpowiedź:
Powinieneś tak bardzo pochłonąć się życiem w oddaniu, aby zapomnieć o narodzinach i śmierci. Zajmij swój umysł Kryszną, a nie narodzinami, śmiercią czy wyzwoleniem. Skupienie na mukti jest przeszkodą dla priti (prīti).
Pytanie:
Śrila Prabhupada wspomina w Bhagawatam (4.1), że Adwajta Aczarja jest inkarnacją Pana Śiwy. Jak to możliwe?
Odpowiedź:
Chodzi tu o Sadaśiwę. Adwajta jest w rzeczywistości połączeniem Sadaśiwy i Wisznu. Jest więc Maha (Mahadewa)-Wisznu. Jest to uznawane przez wszystkich wisznuitów gaudija. Jak mogłoby być inaczej?
Pytanie:
Jako początkujący często mylę różnice między Panem Kryszną, Panem Narajaną i Panem Wisznu. Każda książka zdaje się mówić, że jeden pochodzi od drugiego.
Odpowiedź:
Kryszna jest źródłem Narajany, który panuje w Wajkuntsze. Wisznu przejawia się z Narajany i zarządza światem materialnym. Imiona Narajana i Wisznu bywają używane zamiennie. Narajana oznacza „miesce spoczynku wszystkich istot”, a Wisznu „tego, który przenika wszystko”. Oba te przejawy Boga wyrażają jego ajśwarję (majestat). Kryszna natomiast wygląda jak człowiek, a jego ajśwarja jest zakryta przez jego słodycz (madhurję). Dlatego imię Kryszna oznacza „wszechatrakcyjnego/tego, któremu nie sposób się oprzeć” — Boga w pełni jego uroku i słodyczy, Boga, który zachowuje się jak jeden z nas, zakochuje się w Radsze itd.
Pytanie:
Co oznacza obraz Radhy i gopi na okładce twojej książki Estetyczna wedanta: Święta ścieżka namiętnej miłości?
Odpowiedź:
Obraz ten został namalowany pod moim kierunkiem, zgodnie z Wajsznawa Toszani Sanatany Goswamiego, Gopal Czampu Śri Dżiwy Goswamiego oraz innymi tekstami Goswamich — zarówno pod względem kolorów, jak i instrumentów itd. W tej lili gopi na brzegach Jamuny są zaangażowane w sankirtanę. Na obrazie znajduje się osiem gopi, choć na okładce zmieściło się tylko sześć. W kulminacyjnym momencie krysznalili w ezoteryczny sposób przejawia się gauralila. Widząc ogrom miłości Radhy, Kryszna pragnie tej miłości doświadczyć.
Istnieją trzy grupy wielbicieli: jedni preferują krysznalilę, inni gauralilę, a jeszcze inni obie. Nawiasem mówiąc – to, co u niektórych parszadów (pārṣada, towarzysz) Mahaprabhu wygląda jak bhawa gauranagara (gaura-nāgara-bhāva), jest w rzeczywistości preferowaniem krysznalili.
Pytanie:
Czy mógłbyś rozwinąć powyższe stwierdzenie?
Odpowiedź:
Chodzi o to, że u niektórych wielbicieli — jak Loczana dasa Thakura, autor Czajtanja Mangali — widzimy tendencję do dostrzegania w Mahaprabhu jedynie Kryszny i pragnienia wobec niego miłości małżeńskiej jako Kryszny, pomijając fakt, że występuje on w „przebraniu”. Grupa ta została błędnie zrozumiana, co doprowadziło do powstania sekty Gauranagari, której członkowie pragną miłości małżeńskiej z Gaurą w jego lili. Nie jest to możliwe — to jest rasabhasa (rasābhāsa). Gaura znajduje się w swojej aczarjalili i w nastroju oddawania czci. Gdy małżonek oddaje cześć Bóstwu wraz ze swoją żoną (Gaura i Wisznuprija), nie ma tam miejsca na żarty, co ma miejsce w parakijabhawie.
Gdyby Gauranga miał utrzymywać potajemne relacje z nagari (młodymi kobietami), skompromitowałoby to jego misję. Dlatego raz jeszcze powtórzę: ci wielbiciele, którzy w swoich pieśniach i modlitwach zdają się wyrażać taki nastrój, w rzeczywistości pomijają „przebranie” Kryszny jako Gaury i widzą w nim wyłącznie Krysznę. Ich relacja z nim ma charakter wewnętrzny — nigdy nie została przejawiona na zewnątrz i nie zalecali oni żadnej sadhany opartej na takim podejściu. Są to wieczni towarzysze, którzy posiadają ten nastrój.
Pytanie:
Jeśli sannjasalila Pana Czajtanji nie jest obecna w Goloka Wryndawanie, czy obecna jest tam lila Kryszny polegająca na jego odejściu z Wryndawany do Mathury i Dwarki?
Odpowiedź:
Nie. Natomiast jego lile z Mathury i Dwarki są tam przejawiane równocześnie. Aprakatanitjalila (aprakata-nitya-līlā) różni się nieco w swojej formie od prakatalili (prakata- līlā) przejawionej na tym świecie, choć w swej istocie są one tożsame. Aprakatalila nazywana jest także dewalilą, w przeciwieństwie do prakatalili, którą określa się niekiedy jako naralilę. Dewalila zawiera więcej majestatu, natomiast naralila ma bardziej ludzki charakter.
Pytanie:
Co sądzisz o nazwie, jaką Prabhupada nadał swoim Bóstwom w Nowym Delhi — Śri Śri Radha-Parthasarathi? Ktoś zasugerował, że jest to rasabhasa.
Odpowiedź:
Kryszna, siedząc na rydwanie Ardżuny i wypowiadając catuḥ-śloki, może myśleć o Radsze i pamiętać o parakijabhawie gopi (yena māṁ upayānti te). Taki jest komentarz Śridhary Maharadży. Inni aczarjowie również odnajdywali Krysznę Wradżendranandanę w Bhagawadgicie. Sam Śripad Bhaktiwedanta Narajana Maharadża komentuje Bhagawadgitę 9.34:
W skróconej formie ten werset Gity ukazuje nam, jak osiągnąć bhakti z Wradży. Nauki zawarte w niej (Bhagawadgicie) powinny stanowić fundament, na którym wzniesiemy pałac bhakti, w którym będziemy z wielką miłością spełniać pudze dla Radhy i Krysznie. To jest istota Bhagawadgity.
Brzmi to dla mnie tak, jakby Parthasarathi prowadził nas ku radhadasjam.
[Opracowanie: GVD] [ilustracja: ISKCON Art Haridas Thakur Prabhu, „Sakha Subal – ISKCON desire tree 06”, https://www.flickr.com/photos/iskcondesiretree/3797228489/in/album-72157621845842343, źródło: : Flickr, licencja: CC BY-ND 2.0 Generic.]